นานาสาระเกี่ยวกับพุทธศาสนา

ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับมหายาน

คำว่า “มหายาน” มีที่มาอย่างไร

         คำว่า “มหายาน” พบในคัมภีร์ “สัทธรรมปุณฑริกสูตร” ซึ่งเป็นคัมภีร์เก่าแก่ที่สุดของคัมภีร์ฝ่ายมหายาน โดยคัมภีร์นี้ได้ให้ความสำคัญต่อคำว่ามหายานเป็นอย่างมาก ดังนี้
         “สารีบุตร ! สรรพสัตว์ผู้ฉลาดย่อมมีศรัทธาในพระตถาคตผู้เป็นบิดาแห่งชาวโลกและพากเพียรปฏิบัติตามคำสอนของพระพุทธองค์ มีบางคนประสงค์ที่จะปฏิบัติตามพระสุรเสียงที่ทรงอำนาจ พากเพียรปฏิบัติตามคำสอนของพระตถาคตเพื่อให้รู้แจ้งในอริยสัจ โดยปรารถนานิพพานเฉพาะตน คนเหล่านี้คือ พวกที่ฝักใฝ่ในสาวกยาน ได้หนีออกมาจากโลกทั้งสาม เช่นเดียวกับเด็กๆที่วิ่งหนีออกมาจากบ้านที่ถูกไฟล้อมรอบด้วยความปรารถนาอยากได้เกวียนเทียมกวาง
         ส่วนผู้อื่นปรารถนาที่จะแสวงหาพระธรรมโดยปราศจากครูผู้สอน เป็นผู้มีความสำรวมสงบระงับ จึงปฏิบัติตามคำสอนของพระตถาคตเจ้า เพื่อศึกษาให้เข้าใจในกฎแห่งจุและผล เพื่อปรารถนาพระนิพพานอันเป็นที่สุดเฉพาะตน พวกนี้เปรียบได้กับพวกที่ฝักใฝ่ในปัจเจกพุทธยาน หนีออกมาจากโลกทั้งสาม เช่นเดียวกับเด็กๆที่วิ่งหนออกมาจากบ้านที่ไหม้ไฟ ด้วยความปรารถนาอยากได้เกวียนเทียมแพะ
         อีกพวกหนึ่งปรารถนาในพระสัมมาสัมโพธิญาณ วิชชาแห่งพระสยัมภู เป็นศาสตร์อันปราศจากครูผู้สอน ก็พากเพียรปฏิบัติตามคำสอนของพระตถาคตเจ้า เพื่อความเจริญและความสุขของส่วนรวมด้วยความมีเมตตาต่อโลก ทั้งเทวดาและมนุษย์เพื่อความถึงพร้อมแห่งนิพพานในสรรพสัตว์ทั้งปวง คนเหล่านี้อาจเปรียบได้กับผู้ที่ฝักใฝ่ในมหายานพากันสละหนีออกจากโลกทั้งสาม พวกนี้จึงเรียกว่า “โพธิสัตว์ มหาสัตว์” อาจเปรียบได้กับพวกเด็กๆ ที่หนีออกมาจากบ้านที่กำลังไหม้ไฟ ด้วยความปรารถนาอยากได้เกวียนเทียมวัว......
         สารีบุตร! จะต้องเข้าใจว่า พระตถาคตได้ทรงใช้กุศโลบายในการชี้นำถึงยานเพียงแบบเดียวคือ มหายาน......(ฉัตรสุมาลย์ กบิลสิงห์ ษัฏเสน (แปล), สัทธัมปุณฑริกสูตร, (กรุงเทพฯ: ศูนย์ไทยธิเบต, 2543), หน้า 66-68) นี้คือร่องรอยของคำว่ามหายานที่ปรากฏในพระสูตรสัทธัมปุณฑริกอันเป็นสูตรเก่าแก่


back>>